EUROBASKET


Το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης ξεκινά την 1η Σεπτέμβρη. Στο Α’ Μέρος θα ασχοληθώ εξ ολοκλήρου με την ιστορία αυτού του τουρνουά που έχει γίνει θεσμός με τα χρόνια ανά την Ευρώπη. Μία διοργάνωση όπου δεν έχουν λείψει οι εκπλήξεις, έχουν αναδειχθεί κορυφαίοι αθλητές από πολλές χώρες, βγάζοντας το εισιτήριο τους για τον μαγικό κόσμο του ΝΒΑ ή ακόμα και να γίνουν οι καλύτερoi εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου.


Συμμετοχές και μετάλλια
Το παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι στη διοργάνωση έχουν συμμετάσχει 45 ομάδες!! Το πρόβλημα δεν είναι ο αριθμός γιατί ανά τα χρόνια έχουν διαλυθεί κράτη και έχουν υπάρξει διαιρέσεις. Αλλού όμως θέλω να εστιάσω και αυτό είναι η συμμετοχή των 3 αραβικών κρατών και της Περσίας (Λίβανος, Συρία, Αίγυπτος και Ιράν!!) Μάλιστα η Αίγυπτος έχει κατακτήσει και μία φορά το τουρνουά…
Σε 41 τουρνουά που έχουν διεξαχθεί έως σήμερα η Γαλλία είναι πρώτη με 39 συμμετοχές, με δεύτερη την Ιταλία έχοντας 38 συμμετοχές και τρίτη την Ισπανία με 32. Την πεντάδα κλείνουν Ισραήλ (30) και Ελλάδα (28).

Χώρες (χρυσά, ασημένια και χάλκινα)
Σοβιετική Ένωση
14
3
4
Γιουγκοσλαβία
8
5
4
Ισπανία
3
6
4
Λιθουανία
3
3
1
Ιταλία
2
4
4
Ελλάδα
2
1
2
Τσεχοσλοβακία
1
6
5
Γαλλία
1
2
6
Ρωσία
1
1
2
Ουγγαρία
1
1
1
Γερμανία
1
1
-
Λετονία
1
1
-
Αίγυπτος
1
-
1
Σλοβενία
1
-
-
Σερβία
-
2
-
Πολωνία
-
1
3
Βουλγαρία
-
1
1
Ισραήλ
-
1
-
Τουρκία
-
1
-
Κροατία
-
-
2



Στατιστικά
Η Ευρωπαϊκή ήπειρος δεν έχει να ζηλέψει κάτι από το ΝΒΑ, είναι πολύ ανταγωνιστική και έχει βγάλει παίκτες που ακόμα και στο ΝΒΑ ήταν καλύτεροι και από τους Αμερικάνους. Τέτοιοι παίκτες που έγραψαν τη δική τους ιστορία και στις 2 ηπείρους είναι οι:
• Ντράζεν Πέτροβιτς (Κροατία - Τσιμπόνα, Ρεάλ Μαδρίτης, Πόρτλαντ Τρέιλ Μπλέιζερς και Νιού Τζέρσι Νετς)
• Άρβιντας Σαμπόνις (Λιθουανία - Ζάλγκιρις, Ρεάλ Μαδρίτης, Πόρτλαντ Τρέιλ Μπλέιζερς)
• Τόνι Κούκοτς (Κροατία – Γιουγκοπλάστικα, Μπενετόν Τρεβίζο, Σικάγο Μπούλς, Φιλαντέλφια 76ers, Ατλάντα Χόκς, Μιλγουόκι Μπακς)
• Σαρούνας Μαρτσουλιόνις (Λιθουανία – Λιέτουβος Ρίτας, Γκόλντεν Στέιτ Γουόριος, Σιάτλ Σούπερσονικς, Σακραμέντο Κίνγκς, Ντένβερ Νάγκετς)
• Τόνι Πάρκερ (Γαλλία – Παρί Ρασίνγκ, Σαν Αντόνιο Σπέρς, Βιλερμπάν, Σάρλοτ Χόρνετς)
• Πάου Γκασόλ Σάεθ (Ισπανία – Μπαρτσελόνα, Μέμφις Γκρίζλις, Λος Άντζελες Λέικερς, Σικάγο Μπούλς, Σαν Αντόνιο Σπερς, Μιλγουόκι Μπακς)
• Αντρέι Κιριλένκο (Ρωσία – Σπαρτάκ Αγ. Πετρούπολης, ΤΣΣΚΑ Μόσχας, Γιούτα Τζαζ, Μινεσότα Τίμπεργουλφς, Μπρούκλιν Νετς)
• Ντίρκ Νοβίτσκι (Γερμανία – Όλιβερ Βούρτζμπουργκ, Ντάλας Μάβερικς)
• Πέτζα Στογιάκοβιτς (Σερβία – Ερυθρός Αστέρας, ΠΑΟΚ, Σακραμέντο Κίνγκς, Ιντιάνα Πέισερς, Νιου Ορλίνς Πέλικανς, Τορόντο Ράπτορς, Ντάλας Μάβερικς) {Μέτοχος των Σακραμέντο Κίνγκς για μία 5ετία μαζί με τον Βλάντε Ντίβατς}

Προπονητές που ξεχώρισαν
Όλο τον 20ο αιώνα 2 ήταν οι δυνάμεις του μπάσκετ (Σοβιετική Ένωση και Γιουγκοσλαβία) με τις υπόλοιπες χώρες απλά να συμπληρώνουν τη βαθμολογία, με εξαίρεση κάποιες εκπλήξεις.
Όπως αντιλαμβάνεστε ο καλύτερος όλων μέχρι σήμερα σε τίτλους ήταν, είναι και θα είναι σίγουρα για τα επόμενα 50 χρόνια ο Αλεξάντερ Γκομέλσκι με 6 τρόπαια (1963,1965,1967,1969,1979,1981)
Φυσικά βέβαια όταν στο ρόστερ σου υπάρχουν παίκτες όπως Μπέλοφ, Τκατσένκο, Μπελοστένι, Μίσκιν, Βάλτερς, Γιοβάισα, Παουλάουσκας, Βελόσεφ κ.ά. αμφιβάλω αν μπορούσες να την κοντράρεις.
Δεύτερος σε τρόπαια είναι επίσης ένας Σοβιετικός, ο Στέπαν Σπανταριάν με 4 τίτλους (1951, 1657, 1959, 1961)
Στη συνέχεια με 3 τίτλους είναι σε ισοβαθμία οι Ντούσαν Ίβκοβιτς (1989, 1991, 1995) και Σέρτζιο Σκαριόλο 2009, 2011, 2015)
Σκορερς
Κατά το παρελθόν έχουν υπάρξει πολλοί και ένδοξοι σκόρερς στο Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα, όμως λίγοι είναι εκείνοι που έχουν κάνει τη διαφορά στις δικές τους εθνικές ομάδες. Ας δούμε παρακάτω ποιοι είναι οι 5 καλύτεροι:

Πόντοι, Παιχνίδια και Μ.ό πόντων
Πάου Γκασόλ
1183
58
20.04
Τόνι Πάρκερ
1104
68
16.2
Ντιρκ Νοβίτσκι
1052
49
21.4
Νίκος Γκάλης
1030
33
31.2
Καμίλ Μπράμπενετς
948
62
15.3

Οι μεγαλύτερες εκπλήξεις στην ιστορία του θεσμού:
• Το 1973 οι αγώνες διεξήχθησαν στα γήπεδα της Ισπανίας, φαβορί για την κατάκτηση του τροπαίου ήταν η Σοβιετική Ένωση με αντίπαλο δέος την τότε ανερχόμενη δύναμη του μπάσκετ, τη Γιουγκοσλαβία. Παρότι οι Σοβιετικοί έρχονταν στη Βαρκελώνη με ένα σερί 8 τίτλων, το σερί τους έσπασε, όχι στον τελικό και όχι από την Γιουγκοσλαβία. Αλλά η έκπληξη ήρθε από τους οικοδεσπότες Ισπανούς με αστέρια τους Φρανθίσκο Μπουσκάτο και Γουέιν Μπράμπεντερ, νίκησαν 80-76 τους Σοβιετικούς στομ ημιτεικό! Έτσι τα σκήπτρα άλλαξαν μετά από 16 χρόνια!!! στα χέρια της Γιουγκοσλαβίας.
• Πάλι σε μία μεσογειακή χώρα έλαβε το μεγάλο μπαμ στο ευρωπαϊκό μπάσκετ. Το 1979 η Ιταλία φιλοξένησε τις καλύτερες ομάδες της Ευρώπης, μεταξύ άλλων και την ομάδα του Ισραήλ. Στο γήπεδο του Τορίνου έγινε η μεγάλη έκπληξη με θύμα της αυτή τη φορά τους Γιουγκοσλάβους. Οι τότε αγώνες δεν είχαν final-4 και ήταν αγώνες με όμιλο, οι δύο πρώτοι της κατάταξης αγωνίζονταν στον τελικό με τους επόμενους δύο να αγωνίζονται στον μικρό τελικό. Τελευταίο ματς του ομίλου ήταν το Ισραήλ-Γιουγκοσλαβία. Ο αγώνας έληξε με 77-76. Ο αγώνας κρίθηκε στα 8 δευτερόλεπτα, όταν και ο Σλάβνιτς έκανε λάθος πάσα για τον Κιτσάνοβιτς και η μπάλα βγήκε έξω. Οι Ισραηλινοί έκαναν αμέσως πάσα και ο Λέιμποβιτς έβαλε το λει-απ μόνος του. Στον τελικό οι Σοβιετικοί έκαναν αυτό που ήξεραν καλά και νίκησαν με 98-76 τους Ισραηλινούς. Όμως MVP της διοργάνωσης βγήκε ο καλύτερος Ισραηλίτης και ένας από τους καλύτερους παίκτες της Ευρώπης, ο Μίκι Μπέρκοβιτς. Από τότε δεν έχουν καταφέρει να πάρουν άλλο μετάλλιο στη διοργάνωση.
• 1983 και στο Παλέ ντε σπορ της Καέν διαδραματίζεται η έκπληξη από μία χώρα που δεν έχει μέχρι τότε ιστορία στο μπάσκετ. Αναφέρομαι στην Ολλανδία και τους ιπτάμενους Ολλανδούς κυριολεκτικά! Η διοργάνωση ήταν 2 όμιλοι και οι δύο πρώτες ομάδες περνούσαν απευθείας στο final-4. Η Ολλανδία κατάφερε να υποτάξει τα 2 φαβορί για τη 2η θέση, Ισραήλ (2η 1979) και Τσεχοσλοβακία (3η 1981). Νίκησε Ισραήλ 78-72, Γερμανία 79-67 και Πολωνία 73-62. Έχασε μόνο από τη Σοβιετική Ένωση με 112-63 και την Τσεχοσλοβακία με 90-63. Παρόλα αυτά πήγε στο final-4 χάνοντας στα ημιτελικά από την Ιταλία με 88-69 και στο μικρό τελικό από τη Σοβιετική Ένωση με 105-70
• Το ρολόι γράφει 8 το βράδυ και το τζάμπολ δίνεται από τον Στίβς μεταξύ του Τκατσένκο και του Φασούλα. Πάμε όμως πίσω στις αρχές του τουρνουά. Η διοργάνωση διακυβεύεται στην Ελλάδα και στο ΣΕΦ. Η Ελλάδα μέχρι τότε δεν είχε καταφέρει να προχωρήσει πέρα από κάποιους προημιτελικούς ή τις δεύτερες φάσεις των ομίλων στο Ευρωμπάσκετ. Παρότι οι ελληνικές ομάδες έκαναν πρόοδο στο ευρωπαϊκό μπάσκετ, κάτι ανάλογο μέχρι τότε δεν συνέβαινε και με την εθνική της χώρας. Η Ελλάδα στον Α’ Όμιλο βγήκε 4η ανάμεσα σε 6 ομάδες νικώντας τις Ρουμανία (109-77), Γιουγκοσλαβία (84-78) και Γαλλία (82-69). Στα προημιτελικά αντιμετώπισε την Ιταλία 90-78. Ως εδώ πολύ καλα! Πρώτη φορά η Ελλάδα καταφέρνει να μπει σε final-4, όμως η πρώτη έκπληξη γίνεται όταν για 2η φορά!!!! νικά την εθνική Γιουγκοσλαβίας (Πέτροβιτς, Τζορτζεβιτς, Κούκοτς, Πάσπαλι, Βράνκοβιτς, Ντιβατς, Ράτζα και Τσβετίνιανιν) με 81-77. Και φτάνουμε στο μεγάλο τελικό που δεν ήταν άλλη από την Σοβιετική Ένωση (Βολκόφ, Χομίτσιους, Ταρακάνοφ, Τκατσένκο, Γιοβάισα, Μαρτσουλιόνις κ.ά) νικώντας τη με 103-101 στην παράταση, έχοντας ως MVP της διοργάνωσης το Γκάλη με μ.ό πόντων στο τουρνουά 37!
• Και τελευταία έκπληξη μέχρι την επόμενη, ήταν στο Ευρωμπάσκετ του 2007 με θύμα τη διοργανώτρια χώρα και νικήτρια τη Ρωσία. Θα μου πείτε ότι η Ρωσία έχει παράδοση στο μπάσκετ, με τόσα τρόπαια κλπ κλπ… Συμφωνώ μαζί σας και επαυξάνω! Όμως σε εκείνο το τουρνουά δεν ήταν όχι μόνο για χρυσό αλλά ούτε και για final-4 και εξ ηγούμεθα! Σε εκείνο το τουρνουά συμμετείχαν ομάδες με ρόστερ πολύ ανώτερο από το ρωσικό. Ομάδες όπως Ισπανία, Ελλάδα, Λιθουανία, Σλοβενία, Γαλλία, Γερμανία, Κροατία και Σερβία! Και όμως τα κατάφερε να πάρει το χρυσό μετάλλιο μέσα στη Μαδρίτη και να αφήσει μέχρι τότε την Ισπανία χωρίς τίτλο ακόμα και εντός έδρας! Όλα ξεκίνησαν από τον Α’ Όμιλο νικώντας Σερβία (73-65), Ισραήλ (90-56) και Ελλάδα (61-53). Στη Β’ Φάση των ομίλων αντιμετώπισε τις Πορτογαλία (78-65), Ισπανία (69-81) και Κροατία (83-70), φτάνοντας στα προημιτελικά ενάντια σε ένα από τα φαβορί του τροπαίου τη Γαλλία. Μία Γαλλία έχοντας στις τάξεις της παίκτες όπως Πάρκερ, Γκομίς, Ντιαό, Βάις, Τουριάφ, Πιετρούς κ.ά.. Και όμως ήταν η αρχή της αντίστροφης μέτρησης για το χρυσό νικώντας με 75-71! Στα ημιτελικά αντιμετώπισε τη Λιθουανία και εκεί που νόμισαν ότι η Ρωσία θα βγει 4η στο final-4, τους διέψευσε όλους και νίκησε τους Λιθουανούς με 86-74. Στον τελικό και με 1 λεπτό να απομένει, η Ρωσία έχανε μέχρι και με 8 πόντους!!! Στα 2 δευτερόλεπτα ο Τζει Αρ Χόλντεν έβαλε το μακρινό σουτ για το 59-58 και στην εκπνοή το σουτ του Γκασόλ χτύπησε ταμπλό και στεφάνι!! Ναι η Ρωσία δεν είχε κακό ρόστερ, όμως σίγουρα το ρόστερ της δεν προδιαγραφόταν για να πάρει το χρυσό μετάλλιο! Με ένα ρόστερ που αποτελούνταν από Κιριλένκο, Μοργκούνοφ, Χρυάπα, Μόνια, Πονκρασόφ και Πασούτιν ναι μεν αλλά….
Εκπλήξεις μικρότερου βεληνεκούς υπήρχαν, όμως εδώ ανέφερα τα πιο τρανταχτά γεγονότα. Η συνέχεια του Ευρωμπάσκετ θα γραφτεί στα γήπεδα της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Γεωργίας και της Τσεχίας.